Lajmet

A është i mundur një internet i decentralizuar? Si mund të funksionojë së bashku me blockchain?

Jul 26 2018
0 Shpërndarje
Projektet me burime të hapura konsiderohen si ndër më të sigurtët, pasi kushdo mund ta shikojë kodin dhe të kontribuojë. BugMark, një projekt i ri i mbështetur nga Mozilla, është një treg i së ardhmes për buge. A është i mundur një internet i decentralizuar? Si mund të funksionojë së bashku me blockchain?

Në ditët e sotme interneti është një nga sistemet më të mëdha të decentralizuara të krijuara ndonjëherë, pa të cilin ne nuk mund të bëjmë. Këto ditë, interneti është i dominuar nga kompanitë gjigante të teknologjisë, ofruesit e shërbimeve të internetit dhe bizneset e mëdha. Ata janë bërë përcaktuesit që kanë lejuar internetin të bëhet një mjet mbikqyrjeje globale.Suksesi i fundit i Blockchain e ka rikthyer decentralizimin atje ku ishte. Por a është I mundur një internet me të vërtetë i decentralizuar? Çfarë do të thotë decentralizimi dhe si do t’ju mbajë të sigurt?

Blockchain dhe Decentralizimi i Internetit

Interneti, një koleksion i kompjuterëve të lidhur, është një sistem pa pronarë dhe çdokush mund të hyjë në internet dhe të krijojë përmbajtje. Sipas Raportit Shëndetësor të Internetit 2018 të Mozilla-s, Google llogarit 90% të kërkimeve globale në të gjitha pajisjet.

Dominimi global i Google do të thotë që, për shumë njerëz, Google është në internet.Gjithashtu të tjera fusha kontrollohen nga kompani po aq të fuqishme. Shërbimet Web Amazon përbëjnë 34% të të gjithë ruajtjes së cloud. Facebook është shoqëria dominuese e rrjeteve sociale me mbi 4 miliardë përdorues në Facebook, Instagram, dhe praktikat e biznesit të WhatsApp.

Praktikat e biznesit të Amazon, skandalet e privatësisë së Facebook që nuk mbarojnë kurrë dhe  të tjera si këto kanë sjellë një reagim në rritje nga ana e përdoruesve. Në vitin 2017, Bitcoin pati një rritje meteorike dhe rrëzim të pashmangshëm, e cila krijoi shumë interes në teknologjinë bazë: blockchain.

Të dhënat për çdo transaksion të bërë me Bitcoin janë shkruar në blockchain dhe të shpërndara në të gjithë rrjetin. Asnjë njësi e vetme nuk mund të kontrollojë blockchain dhe lejon inovacione si aplikacionet e decentralizuara. Aktivistët dhe zhvilluesit kanë filluar të propozojnë mënyra të reja për të rifituar kontrollin kolektiv të internetit, në atë që është bërë e njohur si lëvizja e ridecentralizuar.

Decentralizimi i Mbikqyrjes.

Sistemi i emrit të domeinit (DNS) është si libri i telefonit të internetit, duke përkthyer adresat IP numerike në URL të lehta për t’u kujtuar. Një nga serverët më të mëdhenj DNS është operuar nga Google.

ISP-të gjithashtu mbajnë shumë servera DNS. Qeveritë dhe kompanitë mund të shfrytëzojnë këtë sistem të centralizuar (të drejtuar nga vetëm disa kompani) për censurë. Great Fireëall i Kinës përdor edhe censurën e DNS-së për të përcaktuar se cilat vende mund të vizitojnë dhe nuk mund t’i vizitojnë qytetarët kinezë.

Namecoin është një kriptomonedhë e decentralizuar që ruan të dhënat në blockchain për të krijuar një DNS alternative. Në vend të URL-ve që përfundojnë në domeinet e përdorura zakonisht si .com ose .net, Namecoin përdor .bit si domeinin e nivelit të lartë. Adresat ruhen në blockchain në mënyrë që të gjithë të kenë qasje në të njëjtin grup adresash.

Manovrat me DNS ose adresat IP, përdoren zakonisht nga kriminelët (për t’ju devijuar në faqe të dëmshme) dhe nga qeveritë ( për të parandaluar hyrjen në faqet specifike). Megjithatë, pasi blockchain është publike dhe e përhershme, nuk është e mundur që të ndodhin këto manovra me DNS.

Rivendosja e Privatësisë në Internet

Ndonëse blockchain është aktualisht një nga metodat më të njohura të decentralizimit, nuk është e vetmja. Faqet e rrjeteve sociale shpesh shihen si një nga kërcënimet më të rëndësishme për privatësinë.

Përkundër këtyre shqetësimeve, njerëzit nuk vendosin të largohen pasi këto rrjete sociale iu mundësojnë atyre lidhjen me miqtë. Për fat të mirë, alternativat e decentralizuara miqësore me privatësinë kanë filluar të bëhen të disponueshme. Dythora dhe Mastodoni janë dy zëvendësimet më të njohura për Facebook dhe Twitter.

Mastodoni përdor shpërndarjen e federuar të njohur si Fediverse. Shumë operatorë ekzekutojnë serverat e Mastodonit por përdoruesit me një llogari mund të ndërveprojnë me dikë tjetër në Fediverse. Diaspora gjithashtu përdor shpërndarjen e federuar me rrjetin social të Friendica. Të dy rrjetet gjithashtu theksojnë aksesin e tyre ndaj privatësisë, duke deklaruar se të dhënat tuaja janë vetëm tuajat.

Shpërblimi i Zhvilluesve të Softuerëve me Burime të Hapura.

Projektet me burime të hapura konsiderohen si ndër më të sigurtët, pasi kushdo mund ta shikojë kodin dhe të kontribuojë. BugMark, një projekt i ri i mbështetur nga Mozilla, është një treg i së ardhmes për buge.

Qëllimi është gjetja e një mënyre për t’i shpërblyer financiarisht zhvilluesit për punë me burime të hapura dhe për të lejuar kompletimin e punës. Bugmark përdor kontrata të ardhshme me bazë Ethereum për çështjet e softuerit.

Kjo krijon dy tregje: një ndërmjet një financuesi dhe një zhvilluesi, dhe një për tregtimin e kontratave të së ardhmes.

Bugmark ka për qëllim të bëjë të qëndrueshëm zhvillimin e burimeve të hapura. Ndërsa Bugmark është ende në fazën e hershme të zhvillimit, ajo mundet që një ditë të mbështesë një ekosistem që na bën të gjithëve më të sigurt.

Gati për të ridecentralizuar?

Megjithëse interneti është ndoshta më i lehtë dhe më i kapshëm se kurrë, me më shumë shërbime të lira për t’u përdorur, ne kemi një kosto. Ne kemi ofruar privatësinë tonë në këmbim të lehtësisë.

Ndërkohë që është ende e paqartë nëse Bitcoin do të zgjasë, teknologjia bazë e blockchain  mund të vijë për të përcaktuar Web 3.0 me fokusin e saj në decentralizim. Nëse kjo do të mjaftojë për të konkurruar gjigandët e teknologjsë, këtë do të mund ta tregojë vetëm koha. /CryptoWorld.al

Lajmet e fundit>